Wat leert 8 jaar vragen beantwoorden van vrijwillige vervoersdiensten ons?
Bij het Kenniscentrum Vrijwilligersvervoer beantwoorden we al acht jaar vragen van vrijwillige vervoersdiensten uit het hele land. We zien een duidelijk patroon in deze vragen; ze maken duidelijk dat de uitdagingen van vrijwillige vervoersdiensten onder te verdelen zijn in drie verschillende niveaus.
Het eerste niveau is de dagelijkse operatie: het aannemen, plannen en rijden van ritten. Hier krijgen we heel weinig vragen over. Vrijwillige vervoersdiensten organiseren dit op hun eigen wijze, afgestemd op hun passagiers en vrijwilligers.
Het tweede niveau betreft de randvoorwaarden: bijvoorbeeld financiering, het stallen van voertuigen, wetgeving en het werven van nieuwe vrijwilligers. Hier krijgen we juist heel veel vragen over. Dit zijn vaak incidentele maar complexe taken waarbij vrijwillige vervoersdiensten moeten omgaan met de (bureaucratische) wereld van onder andere overheden en fondsen.
Het derde niveau is de toekomst: het inspelen op ontwikkelingen, kansen en aangaan van nieuwe samenwerkingen. We krijgen hier relatief weinig vragen over, maar de waardering voor bijeenkomsten en gesprekken waarin we dit faciliteren is opvallend hoog. Hier is duidelijk wel behoefte aan, maar voor veel vrijwillige vervoersdiensten geldt dat het eerste en tweede niveau veel tijd en energie vragen waardoor zij niet toekomen aan het derde niveau.
Opvallend is dat overheden die ons benaderen vaak denken dat vrijwillige vervoersdiensten gebaat zijn bij het anders inrichten van het eerste niveau, bijvoorbeeld door het rittensysteem en de planning te digitaliseren of te uniformeren.
Maar voor de vrijwillige vervoersdiensten gelden heel andere waarden dan efficiency: aandacht en persoonlijk contact staan voorop. Zij hebben geen behoefte om het eerste niveau te verbeteren en anders in te richten. Wél hebben zij een behoefte op niveau twee: meer efficiency aan de achterkant: minder regeldruk, eenvoudigere subsidies en het snel faciliteren van praktische randvoorwaarden. Pas als daar lucht ontstaat, komt er ruimte om na te denken over de toekomst.